1911 yılında Hayfa yakınlarında Tulkarem'de, Osmanlı bürokrasisine önemli isimler kazandırmış, köklü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Modern Tulkarem dünya arkeolojisine, Caesarea Antik kentine ev sahipliği yapması kadar, Ekrem Akurgal'ın burada doğmuş olmasıyla da geçer. Soyadı kanunu çıktıktan sonra, kendisi için seçtiği isim de, bu topraklarda binlerce yıl önce konuşulmuş ve binlerce yıl boyunca unutulmuş bir dilden gelecektir; Sümerce'den. A-kur-gal; yani "Büyük Su ülkesi"; yani Anadolu...

İstanbul'da büyüyüp, Almanya'da arkeoloji eğitimi almış ve Türkiye'ye döndükten sonraki yıllarını, Klasik Arkeoloji'nin bir disiplin haline gelmesi yolunda harcamıştır. Bugün üniversite kürsülerindeki profesörlerin ve emekli olmuş profesörlerin büyük bir kısmının hocası, yani Türkiye arkeolojisinde hocaların hocasıdır. Arkeolojiye getirdiği katkı ise daha evrensel boyutlar içerir. Ön Asya medeniyetleri ile Yunan ve Roma medeniyetleri arasındaki geçişleri, yani Anadolu'yu anlatmıştır. Orient und Okzident (Doğu ve Batı) gibi eserleri, Anadolu uygarlıkları üzerine çalışmaları ve Yunan kültürünün doğuşu üzerine araştırmaları, hala konu üzerine çalışmak isteyen insanlar için temel eserler niteliği taşımaktadır.

1980 darbesinden sonra, bilimsel düşünceye ve bilim insanlarına karşı girişilen kıyımdan payına düşeni almış ve Türk Tarih Kurumu'ndan uzaklaştırılmıştır. "1983'te Türk Tarih Kurumu'nun devletleştirilmesiyle, tarih ve arkeoloji çalışmaları niteliğini kaybetmiştir. Yetiştirdiğimiz gençler ancak Avrupa'da yapabildikleri ile Türk ilmini sürdürüyorlar..."

1980'li yıllarda, Türkiye-Yunanistan arasında savaş çığırtkanlığının en yüksek tonlara çıktığı günlerde, Aziz Nesin'in önerisi ve 48 aydının katılımıyla birlikte Türk-Yunan dostluk derneğinin kurulmasını sağlar. "Türk basınında her fırsatta Yunanlılarla Türkiye'nin savunma olanakları ve vurucu güçleri karşılaştırılırdı. Buna karşılık, yüzyıllarca Türklerle birlikte yaşamış Yunan ulusunun tarihi, dili, sosyolojisi ve özellikle de kültürü konusunda hiçbir bilgi yayınlanmazdı."

Daha ayrıntılı bilgi için Tüba yayınlarından çıkan "Bir Arkeoloğun Anıları: Ekrem Akurgal" kitabını tavsiye ederiz.